Nawilżacze w rekuperacji. Czy warto je stosować?

Rekuperacja pozwala na stałą wymianę zużytego powietrza na świeże przy jednoczesnym odzysku ciepła. Dzięki temu w domu możemy utrzymać dobrą jakość powietrza bez konieczności regularnego otwierania okien. Zimą może jednak pojawić się problem, na który zwracają uwagę niektórzy użytkownicy wentylacji mechanicznej – zbyt niska wilgotność powietrza.

Jednym ze sposobów poprawy komfortu może być nawilżacz współpracujący z instalacją rekuperacji. Nie w każdym domu będzie on jednak potrzebny. Warto również wiedzieć, że nawilżacz i wymiennik entalpiczny nie są tym samym rozwiązaniem.

Jak działa nawilżanie powietrza w rekuperacji, kiedy warto je zastosować i dlaczego przed zakupem urządzenia najlepiej najpierw sprawdzić rzeczywistą wilgotność w budynku?

Dlaczego zimą powietrze w domu może być suche?

Problem niskiej wilgotności pojawia się przede wszystkim w sezonie grzewczym. Zimne powietrze zewnętrzne zawiera niewiele pary wodnej. Po dostaniu się do budynku i ogrzaniu jego wilgotność względna spada.

Rekuperacja sama w sobie nie „wysusza” powietrza w taki sposób jak osuszacz. Jej zadaniem jest jednak ciągła wymiana powietrza. Wilgotniejsze powietrze znajdujące się wewnątrz domu jest usuwane, a w jego miejsce nawiewane jest świeże powietrze zewnętrzne. Zimą, po jego ogrzaniu, może ono mieć stosunkowo niską wilgotność.

Znaczenie ma również:

• intensywność wentylacji,
• liczba mieszkańców,
• temperatura wewnątrz budynku,
• sposób ogrzewania,
• ilość wilgoci powstającej podczas gotowania, kąpieli czy suszenia prania,
• konstrukcja i szczelność budynku,
• rodzaj wymiennika zastosowanego w rekuperatorze.

Dlatego dwa podobne domy wyposażone w rekuperację mogą mieć zimą zupełnie inne poziomy wilgotności.

Jaka powinna być wilgotność powietrza w domu?

Nie należy dążyć ani do bardzo suchego, ani do nadmiernie wilgotnego powietrza.

Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska EPA jako zalecany zakres dla pomieszczeń mieszkalnych podaje około 30–50% wilgotności względnej, wskazując jednocześnie, że wilgotność powinna pozostawać poniżej 60%, między innymi ze względu na ograniczenie warunków sprzyjających rozwojowi pleśni.

W praktyce nie ma jednej wartości odpowiedniej dla każdego domu przez cały rok. Duże znaczenie mają temperatura wewnętrzna oraz warunki panujące na zewnątrz.

Dlatego zamiast od razu instalować nawilżacz, warto zacząć od pomiaru wilgotności higrometrem i obserwować wartości przez kilka dni, szczególnie podczas mrozów.

Co to jest nawilżacz do rekuperacji?

Nawilżacz do rekuperacji to urządzenie, którego zadaniem jest zwiększenie wilgotności powietrza dostarczanego do pomieszczeń przez instalację wentylacyjną.

W przeciwieństwie do popularnych małych nawilżaczy ustawianych w sypialni czy salonie urządzenie współpracujące z wentylacją może oddziaływać na powietrze rozprowadzane po większej części budynku.

W zależności od zastosowanego rozwiązania woda może być dostarczana do strumienia nawiewanego powietrza w kontrolowany sposób, a pracą urządzenia może sterować automatyka wykorzystująca pomiar wilgotności.

Dzięki temu zamiast ustawiać kilka osobnych nawilżaczy w różnych pokojach można wpływać na wilgotność powietrza na poziomie całej instalacji.

Jaką rolę pełni nawilżacz w systemie rekuperacji?

Najważniejszym zadaniem nawilżacza jest utrzymanie komfortowej wilgotności powietrza w okresach, w których naturalnie staje się ono zbyt suche.

Ma to znaczenie przede wszystkim zimą.

Zbyt suche powietrze może powodować uczucie suchości w nosie i gardle, podrażnienie oczu czy przesuszanie skóry. Niska wilgotność może być szczególnie odczuwalna przez osoby spędzające dużo czasu w ogrzewanych pomieszczeniach.

Odpowiedni poziom wilgotności ma znaczenie również dla wyposażenia domu. Długotrwale bardzo suche powietrze może wpływać między innymi na naturalne drewno wykorzystywane w podłogach, meblach czy elementach wykończeniowych.

Nie oznacza to jednak, że powietrze należy nawilżać bez ograniczeń. Nadmiar wilgoci także jest problemem. Może prowadzić do kondensacji pary wodnej na chłodniejszych powierzchniach i tworzyć warunki sprzyjające rozwojowi pleśni.

Dlatego dobry system nawilżania powinien być przede wszystkim kontrolowany.

Nawilżacz a wymiennik entalpiczny – jaka jest różnica?

To bardzo ważne rozróżnienie.

Wymiennik entalpiczny nie jest klasycznym nawilżaczem.

Standardowy wymiennik w rekuperatorze odzyskuje przede wszystkim energię cieplną z powietrza usuwanego z budynku. Wymiennik entalpiczny może dodatkowo odzyskiwać część wilgoci.

Wilgoć z powietrza wywiewanego jest częściowo przekazywana do bardziej suchego powietrza nawiewanego. Rozwiązanie pomaga więc ograniczyć utratę wilgoci z budynku. Producenci central wyposażonych w wymienniki entalpiczne wskazują właśnie odzysk zarówno ciepła, jak i części wilgoci jako jedną z ich funkcji.

Można więc przyjąć prostą zasadę:

wymiennik entalpiczny odzyskuje wilgoć, która już znajduje się w domu, natomiast aktywny nawilżacz może dostarczać dodatkową wilgoć do powietrza.

To zasadnicza różnica.

O rodzajach wymienników przeczytasz w naszym artykule: Jaki wymiennik w rekuperatorze jest najlepszy?

Czy wymiennik entalpiczny wystarczy zamiast nawilżacza?

W wielu budynkach może znacząco poprawić sytuację, ale nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich domów.

Wymiennik entalpiczny ogranicza straty wilgoci związane z wentylacją i dzięki temu może pomóc utrzymać wyższą wilgotność pomieszczeń zimą. Przykładowo Vallox opisuje działanie swojego wymiennika entalpicznego jako przekazywanie zarówno ciepła, jak i wilgoci z powietrza usuwanego do strumienia powietrza nawiewanego.

Nie jest jednak w stanie wytworzyć wilgoci, której w budynku nie ma.

Jeżeli dom ma niewielką produkcję wilgoci, bardzo intensywną wentylację lub przez dłuższy czas występują silne mrozy, sama funkcja odzysku wilgoci może nie zapewnić oczekiwanego poziomu.

Dlatego decyzję należy podejmować na podstawie konkretnego budynku i pomiarów, a nie wyłącznie na podstawie typu centrali.

Czy rekuperację można ustawić tak, aby powietrze nie było zbyt suche?

Zanim zaczniemy myśleć o dodatkowym nawilżaczu, warto również sprawdzić ustawienia samej instalacji.

Jednym z częstych błędów jest utrzymywanie przez całą dobę zbyt wysokiej wydajności wentylacji. Większa ilość wymienianego powietrza nie zawsze oznacza lepszą wentylację.

Rekuperator powinien być prawidłowo dobrany, wyregulowany i dostosowany do liczby użytkowników oraz sposobu korzystania z budynku.

Jeżeli instalacja pracuje ze znacznie większą wydajnością, niż jest rzeczywiście potrzebna, zimą może powodować szybszą wymianę wilgotniejszego powietrza wewnętrznego na suche powietrze zewnętrzne.

Dlatego problemu z niską wilgotnością nie należy automatycznie rozwiązywać poprzez zakup kolejnego urządzenia. Najpierw warto sprawdzić, czy sama rekuperacja działa prawidłowo.

Kiedy warto rozważyć nawilżacz do rekuperacji?

Nawilżanie centralne może być dobrym rozwiązaniem przede wszystkim w budynkach, w których w sezonie grzewczym regularnie występuje zbyt niska wilgotność mimo prawidłowo działającej instalacji.

Warto rozważyć takie rozwiązanie, gdy:

• przez dłuższy czas obserwujemy bardzo niską wilgotność,
• odczuwamy wyraźny dyskomfort związany z suchym powietrzem,
• instalacja wentylacyjna została prawidłowo wyregulowana, a problem nadal występuje,
• zależy nam na automatycznej kontroli wilgotności w całym domu,
• nie chcemy korzystać z kilku osobnych nawilżaczy pokojowych.

Najważniejsza zasada brzmi jednak: najpierw pomiar i diagnoza, później dobór urządzenia.

Czy nawilżacz do rekuperacji wymaga serwisowania?

Tak. Każde urządzenie wykorzystujące wodę wymaga odpowiedniej obsługi i konserwacji.

W zależności od konstrukcji nawilżacza konieczne może być między innymi kontrolowanie elementów mających kontakt z wodą, czyszczenie urządzenia, wymiana części eksploatacyjnych oraz przestrzeganie zaleceń producenta dotyczących jakości wody.

Ma to szczególne znaczenie w instalacji wentylacyjnej, ponieważ powietrze z systemu trafia później do pomieszczeń.

Dlatego przy wyborze rozwiązania nie należy patrzeć wyłącznie na możliwość podniesienia wilgotności. Trzeba uwzględnić również higienę, automatykę, dostęp serwisowy i prawidłowy montaż.

Czy nawilżacz można zamontować w każdej instalacji rekuperacji?

Nie zawsze.

Możliwość zastosowania konkretnego rozwiązania zależy między innymi od:

• rodzaju centrali wentylacyjnej,
• budowy instalacji nawiewnej,
• dostępnego miejsca,
• sposobu sterowania,
• możliwości doprowadzenia wody,
• parametrów przepływu powietrza,
• możliwości bezpiecznego wykonania instalacji i późniejszego serwisowania.

Najlepiej uwzględnić takie rozwiązanie już podczas projektowania systemu wentylacji.

Nie oznacza to, że w istniejącej instalacji montaż jest niemożliwy, ale przed podjęciem decyzji trzeba sprawdzić warunki techniczne.

Rekuperacja i wilgotność – liczy się cały system

Prawidłowa rekuperacja nie polega wyłącznie na wyborze odpowiedniej centrali.

Na komfort użytkowników wpływają jednocześnie projekt instalacji, odpowiedni dobór urządzenia, właściwe przepływy powietrza, regulacja systemu, temperatura oraz wilgotność panująca w pomieszczeniach.

Dlatego jeżeli zimą w domu występuje problem z bardzo suchym powietrzem, nie warto od razu zakładać, że winna jest sama rekuperacja.

Najpierw należy:

1. zmierzyć rzeczywistą wilgotność,
2. sprawdzić ustawienia centrali,
3. zweryfikować przepływy powietrza,
4. ocenić sposób użytkowania domu,
5. dopiero później zdecydować, czy potrzebny jest wymiennik entalpiczny lub dodatkowy system nawilżania.

Takie podejście pozwala dobrać rozwiązanie do rzeczywistych potrzeb mieszkańców i uniknąć niepotrzebnych kosztów.

Nawilżacz do rekuperacji – czy warto?

Podsumowując, nie każdy dom wyposażony w rekuperację potrzebuje dodatkowego nawilżacza.

W części budynków wystarczy prawidłowo zaprojektowana i wyregulowana instalacja. W innych dobrym rozwiązaniem będzie rekuperator z wymiennikiem entalpicznym, który ogranicza utratę wilgoci. Są jednak również sytuacje, w których warto zastosować aktywne nawilżanie powietrza.

Najważniejsze jest to, aby nie dobierać takiego rozwiązania „na zapas”.

Problemy z wilgotnością należy najpierw zmierzyć i zdiagnozować.

W GT.instal zajmujemy się projektowaniem, montażem i serwisem systemów rekuperacji. Dobierając instalację, zwracamy uwagę nie tylko na wydajność centrali, ale również na komfort mieszkańców i sposób, w jaki system będzie pracował w konkretnym budynku.

Jeżeli planujesz rekuperację lub korzystasz już z instalacji i zastanawiasz się, dlaczego zimą powietrze w domu jest zbyt suche, warto przeanalizować cały system i dobrać rozwiązanie odpowiednie do rzeczywistych warunków.