Czyszczenie rekuperacji. Na czym polega?

Czyszczenie rekuperacji nie powinno być utożsamiane wyłącznie z czyszczeniem samego rekuperatora. Centrala wentylacyjna, sam wymiennik, kanały nawiewne i wywiewne, anemostaty oraz filtry to różne elementy całego systemu i każdy z nich wymaga odpowiedniego podejścia.

Do mechanicznego usuwania zanieczyszczeń z kanałów wykorzystuje się specjalistyczne urządzenia, między innymi szczotki obrotowe oraz systemy podciśnieniowe, które mają wyciągać zanieczyszczenia z przewodów, Sposób czyszczenia powinien być dostosowany do rodzaju instalacji i zastosowanych przewodów.

W tym momencie warto wspomnieć o ozonowaniu systemu wentylacyjnego, o czym przeczytacie w naszym artykule: ,,Ozonowanie instalacji rekuperacji. Dlaczego warto regularnie dezynfekować system wentylacji?”

Zakres usługi może obejmować między innymi ocenę stanu instalacji, czyszczenie kanałów, usuwanie osadów z przewodów oraz czyszczenie anemostatów i elementów centrali wentylacyjnej. Filtry natomiast są elementem eksploatacyjnym rekuperatora i podlegają regularnej wymianie zgodnie z zaleceniami producenta, ale warto zrobić to przy innej usłudze.

Warto również zwrócić uwagę na możliwość przeprowadzenia inspekcji kanałów za pomocą kamery. Dzięki kamerze inspekcyjnej można sprawdzić rzeczywisty stan przewodów i ocenić, czy ich czyszczenie jest rzeczywiście potrzebne. W przypadku wykonanej usługi kamera może być również wykorzystana do pokazania klientowi efektów przed i po czyszczeniu. Pozwala to zobaczyć, co faktycznie znajdowało się wewnątrz instalacji oraz jaki efekt przyniosło wykonane czyszczenie.

Takie rozwiązanie zwiększa przejrzystość całej usługi – klient nie musi opierać się wyłącznie na deklaracji wykonawcy, ale może zobaczyć stan instalacji i efekty przeprowadzonych prac.

Czyszczenie rekuperacji. Dlaczego warto regularnie czyścić wentylację mechaniczną?

Jedną z podstawowych czynności jest regularna wymiana filtrów znajdujących się w rekuperatorze. Warto jednak pamiętać, że zabrudzenie filtrów nie oznacza automatycznie, że zabrudzone są również kanały wentylacyjne. Filtry znajdują się w centrali i mają za zadanie oczyszczać przepływające przez nią powietrze. Z czasem niewielkie ilości pyłu i innych zanieczyszczeń mogą jednak osiadać również na wewnętrznych powierzchniach kanałów, dlatego wymiana filtrów nie zastępuje wykonania czyszczenia

Rekuperacja to system wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła, który zapewnia stałą wymianę powietrza w budynku. Jego działanie opiera się na współpracy kilku elementów – centrali wentylacyjnej, czyli rekuperatora, kanałów nawiewnych i wywiewnych, filtrów oraz anemostatów. Każdy z tych elementów pełni inną funkcję i wymaga odpowiedniej eksploatacji.

Dlaczego czyszczenie rekuperacji jest ważne?

Podczas codziennej pracy przez kanały wentylacyjne przepływają duże ilości powietrza. Z czasem, szczególnie w kanałach wywiewnych i w pobliżu skrzynek rozprężnych, na ich wewnętrznych powierzchniach mogą osiadać drobiny kurzu, pyłu oraz inne zanieczyszczenia. W przypadku wyciągów znajdujących się w pobliżu kuchni mogą pojawiać się również osady tłuszczu, które wraz z innymi zabrudzeniami stopniowo gromadzą się wewnątrz przewodów.

Jeśli dojdzie do zawilgocenia instalacji, na przykład wskutek zalania, nieprawidłowej eksploatacji lub długotrwałego wyłączenia systemu, mogą pojawić się warunki sprzyjające rozwojowi mikroorganizmów, ale są to skrajne zabrudzenia.

Nawet w sytuacji, kiedy prawidłowo używamy systemu rekuperacji, w naszym domu panują odpowiednie warunki i często wymieniamy filtry, to z czasem kanały wyciągowe będą i tak zabrudzone. One wcześniej będą wymagały czyszczenia wtedy, kiedy system wentylacji przez dłuższy czas nie będzie pracował, albo w naszym budynku przeprowadzaliśmy ostatnio remont, malowanie lub inne prace budowlane.

Nagromadzone zanieczyszczenia mogą z czasem wpływać na przepływ powietrza w instalacji. Oddzielnym tematem jest zabrudzenie filtrów, które może doprowadzić do większego zużycia energii. Na pobór energii przez rekuperator wpływa między innymi stan filtrów. Zabrudzony filtr stawia większy opór przepływającemu powietrzu, co w systemach utrzymujących zadany przepływ może powodować zwiększenie pracy wentylatorów.

Z tego względu warto osobno kontrolować stan filtrów w rekuperatorze oraz stan kanałów wentylacyjnych. Są to dwa różne elementy instalacji, które wymagają odrębnych czynności konserwacyjnych.

Jakie są objawy zabrudzonej instalacji wentylacyjnej?

W większości przypadków nie będziemy w stanie określić, czy nasza instalacja jest zabrudzona. Szczególnie w sytuacji, kiedy od dawna używamy systemu, nie wychwycimy różnicy w zapachach i drobnych zmian, które będą narastały przez lata. Zabrudzenie będziemy w stanie zobaczyć gołym okiem zaglądając do kanału i anemostatu, szczególnie przy anemostatach wyciągowych.

Zabrudzenia instalacji wentylacji mechanicznej mogą z czasem wpływać na jej prawidłowe działanie. Jednym z możliwych sygnałów jest zauważalnie słabszy nawiew lub wywiew powietrza, który może wskazywać na ograniczenie przepływu w instalacji.

W przypadku zauważenia zmiany w pracy wentylacji warto w pierwszej kolejności sprawdzić stan filtrów w rekuperatorze oraz zweryfikować działanie całego systemu. Jeżeli filtry są regularnie wymieniane, a mimo to występują problemy z przepływem powietrza, warto rozważyć kontrolę kanałów wentylacyjnych.

Nie należy natomiast traktować nieprzyjemnego zapachu wydobywającego się z nawiewników jako typowego objawu zabrudzenia kanałów. W rekuperatorach przeciwprądowych strumienie powietrza nawiewanego i wywiewanego nie mieszają się ze sobą w normalnych warunkach pracy. W rekuperatorach obrotowych może natomiast dochodzić do niewielkiego przenikania zapachów, co wynika z ich konstrukcji.

W prawidłowo działającej i stale pracującej instalacji kanały nawiewne pozostają w ciągłym przepływie powietrza. Warunki sprzyjające rozwojowi mikroorganizmów mogą pojawić się przede wszystkim w przypadku zawilgocenia instalacji lub jej długotrwałego wyłączenia. Sama obecność nieprzyjemnego zapachu nie powinna więc być automatycznie utożsamiana z zabrudzeniem kanałów wentylacyjnych.

Jak często należy czyścić rekuperację?

Nie istnieje jeden uniwersalny termin, po którym każda instalacja wentylacji mechanicznej wymaga czyszczenia. Częstotliwość kontroli i ewentualnego czyszczenia zależy między innymi od warunków pracy systemu, lokalizacji budynku, jakości powietrza w jego otoczeniu oraz sposobu użytkowania instalacji.

Warto pamiętać, że okres wymiany filtrów jest zupełnie inną kwestią niż częstotliwość czyszczenia kanałów wentylacyjnych. Filtry w rekuperatorze są elementem eksploatacyjnym i zgodnie z zaleceniami producentów zwykle wymagają wymiany co 3–12 miesięcy, zależnie od rodzaju filtra i warunków pracy instalacji. Wiele modeli rekuperatorów dysponuje systemem rozpoznawania zabrudzenia filtrów i o potrzebie wymiany zostajemy powiadomieni na panelu sterującym,

W przypadku kanałów wentylacyjnych nie powinno się natomiast przyjmować sztywnego harmonogramu bez oceny ich rzeczywistego stanu. Jeżeli od dłuższego czasu instalacja nie była kontrolowana, można zlecić jej inspekcję, która pozwoli ocenić, czy w kanałach rzeczywiście zgromadziły się zanieczyszczenia wymagające usunięcia. Jesteśmy jednak w stanie zaryzykować stwierdzenie, że dobrą praktyką jest wykonywanie czyszczenia i ozonowania przynajmniej co 5 lat.

Czyszczenie rekuperacji a ozonowanie – czym się różnią?

Czyszczenie mechaniczne i ozonowanie to dwie różne procedury, których nie należy ze sobą utożsamiać.

Czyszczenie rekuperacji polega na mechanicznym usunięciu kurzu, pyłu i innych osadów znajdujących się wewnątrz kanałów wentylacyjnych oraz na elementach instalacji, które podlegają czyszczeniu. Jego celem jest usunięcie fizycznych zabrudzeń.

Ozonowanie jest natomiast procesem wykorzystującym ozon i może być stosowane jako metoda dezynfekcji lub ograniczania nieprzyjemnych zapachów. Nie usuwa jednak mechanicznie kurzu ani osadów znajdujących się wewnątrz kanałów.

W zależności od stanu instalacji i celu przeprowadzanych prac można rozważyć wykonanie obu procedur. Jeżeli konieczne jest mechaniczne usunięcie zabrudzeń, powinno ono zostać wykonane przed ewentualnym ozonowaniem.

Chcesz dowiedzieć się więcej? Przeczytaj również nasz artykuł o ozonowaniu rekuperacji.

Czy sama wymiana filtrów wystarczy?

To jedno z pytań, które mogą pojawić się podczas eksploatacji wentylacji mechanicznej. Odpowiedź zależy od tego, o jaki element systemu chodzi.

Regularna wymiana filtrów jest niezbędna dla prawidłowej pracy rekuperatora i ogranicza ilość zanieczyszczeń przedostających się dalej wraz z przepływającym powietrzem. Zabrudzony filtr może zwiększać opór przepływu, dlatego jego stan należy kontrolować i wymieniać go zgodnie z zaleceniami producenta.

Jednocześnie zabrudzony filtr nie oznacza automatycznie zabrudzonych kanałów wentylacyjnych. Filtr znajduje się w rekuperatorze, natomiast kanały stanowią odrębną część instalacji. Niewielkie ilości pyłu mogą z czasem osiadać na ich wewnętrznych powierzchniach, dlatego stan kanałów można w razie potrzeby ocenić podczas inspekcji.

Wymiana filtrów i czyszczenie kanałów to zatem dwie różne czynności konserwacyjne. Jedna nie zastępuje drugiej, ale obie są elementami prawidłowej eksploatacji całego systemu. Filtry oczyszczają również powietrze z zewnątrz umożliwiając przedostawanie się pyłków i innych cząsteczek o rodzajach filtrów przeczytasz na naszej stronie.

Jakie korzyści daje czyszczenie instalacji wentylacyjnej?

Regularna kontrola i czyszczenie instalacji wentylacji mechanicznej pozwalają utrzymać ją w odpowiednim stanie technicznym i higienicznym. Jeżeli nagromadzone zanieczyszczenia ograniczają przepływ powietrza, ich usunięcie może pomóc przywrócić parametry pracy instalacji do poziomu właściwego dla jej prawidłowego funkcjonowania.

Czystość instalacji ma również znaczenie dla jakości powietrza w pomieszczeniach. W kanałach wentylacyjnych z czasem mogą gromadzić się m.in. kurz, pył oraz inne drobne zanieczyszczenia. Dla osób szczególnie wrażliwych na jakość powietrza, w tym alergików, utrzymanie instalacji w odpowiednim stanie higienicznym może być dodatkowym elementem dbania o komfort przebywania w domu. Należy przy tym pamiętać, że samo czyszczenie kanałów nie zastępuje prawidłowej filtracji powietrza oraz regularnej wymiany filtrów w rekuperatorze.

Do możliwych korzyści związanych z czyszczeniem instalacji należą:

• usunięcie nagromadzonych zanieczyszczeń z kanałów wentylacyjnych,
• ograniczenie ilości kurzu i innych osadów znajdujących się wewnątrz instalacji,
• przywrócenie właściwego przepływu powietrza, jeśli został on ograniczony przez zabrudzenia,
• utrzymanie kanałów w odpowiednim stanie higienicznym,
• wsparcie w utrzymaniu dobrej jakości powietrza nawiewanego do pomieszczeń,
• większy komfort dla osób wrażliwych na kurz i zanieczyszczenia unoszące się w powietrzu, w tym alergików,
• możliwość oceny stanu instalacji podczas przeprowadzanej inspekcji,
• większa świadomość użytkownika dotycząca rzeczywistego stanu systemu,
• komfort użytkowania prawidłowo działającej wentylacji mechanicznej.

Warto pamiętać, że czyszczenie instalacji nie zwiększa jej wydajności ponad parametry, z którymi została zaprojektowana i uruchomiona. Jego zadaniem jest przede wszystkim usunięcie zanieczyszczeń, które z czasem mogą wpływać na przepływ powietrza, higienę instalacji i prawidłowe funkcjonowanie systemu. W kontekście zdrowia i alergii szczególnie ważne jest natomiast kompleksowe podejście: czysta instalacja, odpowiednio dobrane filtry oraz ich regularna wymiana.

Dlaczego warto zlecić czyszczenie specjalistom?

Kanały wentylacyjne są często ukryte w ścianach, stropach lub na poddaszu, dlatego ich dokładne wyczyszczenie domowymi sposobami jest bardzo trudne. Profesjonalne firmy dysponują odpowiednim sprzętem pozwalającym dotrzeć do poszczególnych odcinków instalacji i mechanicznie usunąć znajdujące się w nich zabrudzenia.

Przed rozpoczęciem prac warto zapytać wykonawcę o zakres usługi oraz sposób oceny stanu instalacji. Dobrym rozwiązaniem jest przeprowadzenie inspekcji kamerą, szczególnie jeśli nie ma pewności, czy kanały rzeczywiście wymagają czyszczenia.

Kamera inspekcyjna pozwala zobaczyć wnętrze przewodów i ocenić ich stan. Wykorzystanie jej również po zakończeniu prac umożliwia porównanie instalacji przed i po czyszczeniu. Dzięki temu klient otrzymuje konkretną informację o zakresie wykonanej usługi i może zobaczyć jej efekty.

Czyszczenie rekuperacji – kiedy na pewno warto ją wykonać?

Czyszczenie rekuperacji na pewno warto wykonać, gdy instalacja pracowała dłużej niż pięć lat bez żadnego czyszczenia. Kiedy w twoim potoczeniu znajduje się duża ilość pyłków lub jeżeli z łazienek i kuchni korzysta większa liczba osób, wtedy czynników zabrudzających jest więcej. Na pewno warto wykonać czyszczenie, kiedy kuoujemy dom z rynku wtórnego, który miał taką instalacjie. Wtedy kiedy dom nie był zupełnie użytkowany Elementem, na kóry warto zwrócić uwagę jest to, że bardzo często zdarza się że rdziny zamiezkują dom, który jest przygotowany do montażu rekuperatora, ale nie był on w pierwszym okresie zamontowany. Wowczas zdarza sie, że przy podłączeniu rekuperatora w kanałach znajdujemy wodę.

Czyszczenie instalacji rekuperacji warto rozważyć przede wszystkim wtedy, gdy system pracuje od kilku lat i wcześniej nie był w żaden sposób kontrolowany ani czyszczony. Szczególne znaczenie ma to w budynkach, w których występuje większa ilość pyłu, kurzu czy pyłków, a także tam, gdzie z kuchni i łazienek korzysta więcej osób. W takich warunkach ilość zanieczyszczeń trafiających do instalacji może być większa.

Kontrolę i ewentualne czyszczenie warto przeprowadzić również po zakupie domu z rynku wtórnego, jeżeli znajduje się w nim instalacja wentylacji mechanicznej. Trudno wtedy mieć pewność, w jaki sposób system był wcześniej użytkowany, jak często wymieniano filtry i czy kanały były kiedykolwiek sprawdzane.

Osobnym przypadkiem są domy, w których instalacja rekuperacji została wykonana na etapie budowy, ale sam rekuperator zamontowano dopiero po pewnym czasie. Jeśli kanały przez dłuższy okres pozostawały nieużywane lub niewłaściwie zabezpieczone, podczas uruchamiania systemu w kanałach znajdujemy wodę.