Filtry do rekuperacji. Jaki filtr do rekuperatora wybrać?

Rekuperacja ma dostarczać do domu świeże powietrze i usuwać powietrze zużyte. Zanim jednak powietrze z zewnątrz trafi do pomieszczeń, przechodzi przez filtry w rekuperatorze. To właśnie one zatrzymują kurz, pył, pyłki roślin i część drobnych zanieczyszczeń znajdujących się w powietrzu.

Nie każdy filtr działa jednak tak samo. Na rynku spotkamy oznaczenia G4, M5, F7, ePM10, ePM2,5 czy ePM1. Dostępne są również filtry węglowe, a czasem pojawia się pytanie o zastosowanie filtrów HEPA.

Co właściwie oznaczają te symbole? Jaki filtr do rekuperacji warto zastosować i czy zawsze dokładniejszy filtr oznacza lepsze rozwiązanie?

Po co są filtry w rekuperatorze?

Rekuperator przez cały czas pobiera powietrze z zewnątrz budynku. Razem z nim do instalacji mogą trafiać między innymi kurz, pył zawieszony, pyłki roślin, owady oraz różnego rodzaju drobne zanieczyszczenia.

Filtr zamontowany po stronie nawiewnej ogranicza ich przedostawanie się do instalacji i dalej do pomieszczeń.

W rekuperatorze znajduje się również filtr po stronie powietrza wywiewanego z domu. Jego zadaniem jest przede wszystkim ochrona urządzenia i wymiennika przed zabrudzeniami pochodzącymi z wnętrza budynku.

Filtry pełnią więc dwie funkcje. Pomagają poprawić jakość powietrza nawiewanego oraz chronią elementy samej instalacji wentylacyjnej.

Jakie są rodzaje filtrów do rekuperacji?

Wybierając filtry do rekuperatora, można spotkać kilka klas filtracji. Przez wiele lat stosowano przede wszystkim oznaczenia G4, M5, F7 czy F9. Dzisiaj coraz częściej producenci posługują się klasyfikacją zgodną z normą ISO 16890.

Wprowadzono w niej między innymi klasy:

Klasa filtra	Co oznacza w praktyce?
ISO Coarse	filtracja większych zanieczyszczeń
ePM10	filtracja cząstek z grupy PM10
ePM2,5	dokładniejsza filtracja drobnych pyłów
ePM1	filtracja bardzo drobnych cząstek

Norma ISO 16890 klasyfikuje filtry według ich skuteczności dla różnych wielkości pyłu zawieszonego, między innymi PM10, PM2,5 i PM1.

Dlatego coraz częściej zamiast informacji „filtr F7” na opakowaniu można znaleźć przykładowo oznaczenie ePM1 50% albo ePM1 60%.

Nie należy jednak traktować starych i nowych oznaczeń jako dokładnego przelicznika 1:1. Rzeczywiste parametry trzeba sprawdzić dla konkretnego filtra.

Filtr G4 – podstawowa filtracja

Filtry określane dawniej jako G4 to jedne z najprostszych filtrów stosowanych w wentylacji.

Ich głównym zadaniem jest zatrzymywanie większych zanieczyszczeń, takich jak kurz, większe pyłki czy drobne owady. Obecnie podobne filtry najczęściej spotkamy w grupie ISO Coarse.

Taki filtr dobrze sprawdza się jako filtr wstępny oraz jako zabezpieczenie urządzenia przed zabrudzeniem.

Nie należy jednak oczekiwać od niego bardzo skutecznego zatrzymywania najdrobniejszych cząstek pyłu.

Filtry ePM10

Kolejnym poziomem są filtry klasy ePM10. Są skuteczniejsze od filtrów z grupy ISO Coarse i mogą zatrzymywać znaczną część pyłów należących do grupy PM10.

W starszych oznaczeniach w tej grupie można spotkać między innymi filtry określane jako M5. Przykładowo współczesne filtry wentylacyjne oznaczane jako ePM10 50% są nadal przez niektórych producentów opisywane również dawną klasą M5.

Filtr F7 i ePM1 – dokładniejsza filtracja powietrza

Jednym z najczęściej spotykanych filtrów w rekuperatorach jest filtr F7.

To określenie pochodzi ze starszego systemu klasyfikacji, ale nadal jest powszechnie używane przez producentów i użytkowników rekuperacji.

W nowej klasyfikacji podobne filtry bardzo często znajdują się w grupie ePM1. Można spotkać na przykład filtry oznaczone jako ePM1 50% lub ePM1 60%, które jednocześnie w starszej nomenklaturze były określane jako F7.

Filtry tego typu są szczególnie interesujące, gdy chcemy ograniczyć ilość bardzo drobnych zanieczyszczeń dostających się do domu razem z powietrzem zewnętrznym.

Może mieć to znaczenie między innymi w budynkach zlokalizowanych przy ruchliwych drogach lub w miejscach, gdzie okresowo występuje podwyższone stężenie pyłów.

Co oznacza ePM1 50% albo ePM1 60%?

Tutaj często pojawia się nieporozumienie. Oznaczenie ePM1 60% nie oznacza, że filtr zatrzymuje 60% wszystkich możliwych zanieczyszczeń.

Informuje ono o skuteczności filtra określonej zgodnie z normą ISO 16890 w odniesieniu do grupy cząstek PM1.

Im wyższa wartość procentowa, tym większa skuteczność filtracji dla tej grupy cząstek.

Dlatego dwa filtry określane potocznie jako F7 mogą mieć różne rzeczywiste parametry.

Przy wyborze filtra warto patrzeć nie tylko na znane oznaczenie F7, ale również na dokładną klasę według ISO 16890.

Filtry węglowe do rekuperacji

Osobną grupą są filtry z węglem aktywnym.

W przeciwieństwie do standardowego filtra przeciwpyłowego ich zadaniem może być również ograniczanie części zanieczyszczeń gazowych oraz niektórych zapachów dostających się do instalacji wraz z powietrzem.

Takie rozwiązanie może być interesujące na przykład w domu znajdującym się przy ruchliwej ulicy lub w miejscu, gdzie okresowo pojawiają się uciążliwe zapachy.

Filtry węglowe są dostępne również jako wyposażenie niektórych central wentylacyjnych. Przykładowo producenci oferują dla konkretnych rekuperatorów zarówno standardowe filtry ePM1 i ePM10, jak i osobne warianty filtrów węglowych.

Trzeba jednak pamiętać, że filtr węglowy nie jest uniwersalnym rozwiązaniem każdego problemu z jakością powietrza. Jego możliwości zależą między innymi od ilości materiału filtracyjnego, przepływu powietrza i rodzaju zanieczyszczenia.

Czy w rekuperatorze można zastosować filtr HEPA?

Filtry HEPA, szczególnie H13 czy H14, kojarzymy przede wszystkim z bardzo dokładnym oczyszczaniem powietrza.

Technicznie filtry HEPA stosowane są w systemach nawiewnych i wywiewnych, ale nie oznacza to, że można po prostu włożyć filtr HEPA do każdego domowego rekuperatora. Są to filtry o bardzo wysokiej skuteczności, ale również znacznie większym oporze przepływu. Przykładowe przemysłowe filtry H13 mają początkowy spadek ciśnienia sięgający około 250 Pa.

A to ma ogromne znaczenie dla pracy wentylatorów. Zastosowanie zbyt dużego oporu może zmniejszyć przepływ powietrza, zwiększyć pracę wentylatorów oraz zaburzyć wcześniej wyregulowaną instalację.

Dlatego filtra HEPA nie powinno się montować samodzielnie zamiast standardowego filtra zalecanego przez producenta rekuperatora.

Jeżeli zależy nam na bardzo wysokim poziomie filtracji, trzeba najpierw sprawdzić, czy konkretna centrala oraz instalacja są do tego przystosowane.

Czy dokładniejszy filtr zawsze jest lepszy?

Nie. To jeden z częstszych błędów przy eksploatacji rekuperacji.

Można pomyśleć: skoro filtr ePM1 zatrzymuje więcej drobnych zanieczyszczeń niż prosty filtr Coarse, to najlepiej zamontować możliwie najdokładniejszy filtr.

Problem w tym, że filtr jest również oporem dla przepływającego powietrza.

Im większy opór, tym więcej pracy musi wykonać wentylator, aby utrzymać odpowiedni przepływ. Jeśli centrala lub instalacja nie została do takiego filtra przewidziana, możemy zamiast poprawy uzyskać pogorszenie działania całej wentylacji.

Dlatego filtr powinien być dopasowany do konkretnego modelu rekuperatora.

Liczy się nie tylko klasa filtracji, ale również jego wymiary, powierzchnia materiału filtracyjnego oraz spadek ciśnienia.

Jaki filtr do rekuperatora wybrać?

Nie ma jednej klasy filtra, która będzie najlepsza do każdego domu. W większości przypadków punktem wyjścia powinny być zalecenia producenta konkretnej centrali wentylacyjnej.

Warto również wziąć pod uwagę lokalizację budynku. Innych warunków możemy spodziewać się w domu stojącym w otoczeniu pól i lasów, innych przy ruchliwej ulicy, a jeszcze innych na terenie, gdzie okresowo występuje wysokie stężenie pyłów.

Znaczenie może mieć również to, czy w domu mieszkają osoby szczególnie wrażliwe na pyłki lub drobne zanieczyszczenia.

Eurovent zaleca dobieranie skuteczności filtracji między innymi do jakości powietrza zewnętrznego oraz oczekiwanej jakości powietrza nawiewanego. W bardziej wymagających zastosowaniach stosowane są filtry z grupy ePM1.

Jak często wymieniać filtry w rekuperatorze?

Nawet najlepszy filtr przestanie prawidłowo spełniać swoje zadanie, jeżeli będzie przez długi czas pracował bez wymiany.

Wraz z zabrudzeniem filtra zwiększa się jego opór. Rekuperator musi wtedy pracować w trudniejszych warunkach.

Częstotliwość wymiany zależy przede wszystkim od:

• lokalizacji budynku,

• ilości pyłu w powietrzu,

• pory roku,

• rodzaju zastosowanego filtra,

• intensywności pracy instalacji,

• zaleceń producenta centrali.

Nie warto więc trzymać się sztywno zasady, że każdy filtr wystarczy wymienić raz na określoną liczbę miesięcy.

Dobrą praktyką jest jego regularne kontrolowanie.

Niektórzy producenci central zalecają wymianę filtrów około dwa razy w roku, najczęściej wiosną i jesienią, z możliwością częstszej wymiany przy dużej ilości pyłków, kurzu lub zanieczyszczeń w powietrzu.

W praktyce filtr może wymagać wcześniejszej wymiany, szczególnie w okresach intensywnego pylenia roślin, smogu czy prowadzenia prac budowlanych w okolicy.

Zobacz także: Czyszczenie rekuperacji. Na czym polega?

Co się stanie, jeśli nie wymienimy filtra?

Mocno zabrudzony filtr zwiększa opory instalacji.

Może to prowadzić do zmniejszenia ilości przepływającego powietrza i pogorszenia warunków pracy rekuperatora. System, który został prawidłowo wyregulowany na czystych filtrach, po długim okresie pracy na mocno zabrudzonych wkładach może działać inaczej.

Dlatego wymiana filtrów to jedna z najprostszych, ale jednocześnie najważniejszych czynności związanych z eksploatacją rekuperacji.

Filtr w rekuperatorze nie zastąpi prawidłowo wykonanej instalacji

Warto pamiętać o jeszcze jednej rzeczy.

Bardzo dobry filtr nie naprawi źle zaprojektowanej lub źle wyregulowanej rekuperacji.

Filtr nie usuwa również z domu dwutlenku węgla. Za jego usuwanie odpowiada odpowiednia wymiana powietrza.

Dlatego na działanie rekuperacji trzeba patrzeć jako na cały system: właściwie dobrana centrala, poprawnie wykonana instalacja, odpowiednie przepływy powietrza, regularny serwis oraz właściwe filtry.

Dopiero wszystkie te elementy razem zapewniają prawidłową pracę instalacji.

Filtry do rekuperacji – podsumowanie

Filtr jest niewielkim elementem rekuperatora, ale ma duży wpływ na pracę całego systemu.

Podstawowe filtry typu ISO Coarse chronią przede wszystkim urządzenie przed większymi zanieczyszczeniami. Filtry ePM10 i ePM2,5 zapewniają dokładniejszą filtrację, a filtry z grupy ePM1 mogą ograniczać również ilość bardzo drobnych cząstek dostających się do budynku.

W niektórych instalacjach stosuje się także filtry z węglem aktywnym. Filtry HEPA wymagają natomiast odpowiednio przygotowanego systemu i nie powinny być traktowane jako zwykły zamiennik standardowego filtra w rekuperatorze.

Najważniejsza zasada jest prosta: filtr trzeba dobierać do konkretnej centrali, warunków w miejscu montażu oraz oczekiwań użytkowników, a następnie regularnie kontrolować i wymieniać.

W GT.instal zajmujemy się projektowaniem, montażem oraz serwisem rekuperacji. Jeżeli nie wiesz, jakie filtry zastosować w swojej centrali, jak często je wymieniać albo masz wątpliwości dotyczące działania instalacji, warto sprawdzić cały system, a nie tylko sam filtr.